Jak dochody wpływają na wysokość dotacji?
W programie „Czyste Powietrze” wysokość wsparcia zależy między innymi od dochodu, zakresu planowanych prac i limitów kosztów kwalifikowanych. Obowiązują trzy poziomy dofinansowania: podstawowy, podwyższony i najwyższy. Maksymalna intensywność wsparcia wynosi odpowiednio do 40%, do 70% i do 100% kosztów kwalifikowanych netto.
Podane wartości procentowe nie oznaczają, że program zwróci taki sam procent każdej faktury. Dotacja jest obliczana od kosztów uznanych za kwalifikowane, bez VAT, a poszczególne elementy inwestycji mogą podlegać limitom. Znaczenie mają też rodzaj przedsięwzięcia i zakres wykonanych prac. Dlatego hasło „do 100%” nie gwarantuje pokrycia całej ceny wybranej usługi lub urządzenia.
Przykładowe maksymalne kwoty dotacji wskazywane dla poszczególnych poziomów sięgają do 68 040 zł w poziomie podstawowym, do 119 070 zł w podwyższonym i do 170 100 zł w najwyższym. Są to kwoty maksymalne, a nie gwarantowane wypłaty. Rzeczywista wysokość wsparcia zależy od kwalifikowalności kosztów i wybranego zakresu inwestycji.
Jakie dochody kwalifikują do poszczególnych poziomów?
W pierwszej kolejności trzeba ustalić, który poziom wsparcia może dotyczyć wnioskodawcy. Progi miesięczne w poziomie podwyższonym i najwyższym oznaczają średni dochód na osobę w gospodarstwie domowym. Nie należy ich mylić z rocznym limitem obowiązującym w poziomie podstawowym.
- Poziom podstawowy: roczny dochód beneficjenta nie może przekroczyć 135 000 zł. Maksymalna intensywność dotacji wynosi do 40% kosztów kwalifikowanych netto.
- Poziom podwyższony: średni miesięczny dochód nie może przekraczać 2 250 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym albo 3 150 zł w gospodarstwie jednoosobowym. Dotacja może wynieść do 70% kosztów kwalifikowanych netto.
- Poziom najwyższy: średni miesięczny dochód nie może przekraczać 1 300 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym albo 1 800 zł w jednoosobowym. Maksymalna intensywność wsparcia wynosi do 100% kosztów kwalifikowanych netto.
W najwyższym poziomie istnieje także alternatywna droga spełnienia kryterium dochodowego. Kwalifikować może ustalone prawo do zasiłku stałego, okresowego, rodzinnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego. Samo spełnienie progu dochodowego albo posiadanie uprawnienia do zasiłku nie przesądza jednak o przyznaniu dotacji. Trzeba spełnić również pozostałe warunki programu.
Jak ustala się dochód gospodarstwa domowego?
W poziomach podwyższonym i najwyższym próg odnosi się do średniego dochodu na osobę, dlatego istotne są zarówno dochody, jak i liczba osób w gospodarstwie. Wnioskodawca ubiegający się o wyższy poziom wsparcia powinien przygotować zaświadczenie o dochodzie wydawane przez gminę. Jeśli kwalifikacja opiera się na prawie do wskazanego zasiłku, potrzebne jest potwierdzenie odpowiedniego uprawnienia.
Osobne ograniczenia dotyczą osób prowadzących działalność gospodarczą. W poziomie podwyższonym roczny przychód z działalności nie może przekroczyć czterdziestokrotności minimalnego wynagrodzenia, a w najwyższym dwunastokrotności. Objaśnienia programu obejmują między innymi działalność pozarolniczą i nieewidencjonowaną. W określonych sytuacjach uwzględniana może być również działalność małżonka, dlatego przed złożeniem wniosku warto sprawdzić, jak zasada odnosi się do konkretnej sytuacji.
Małżonkowie, którzy nie mają prawomocnie orzeczonej separacji, są traktowani jako prowadzący wspólne gospodarstwo domowe. Sam fakt, że mieszkają pod różnymi adresami, nie oznacza automatycznie, że można zastosować kryterium dla gospodarstwa jednoosobowego. To ważne, ponieważ niewłaściwe ustalenie liczby osób może zmienić sposób oceny dochodu.
Kto może skorzystać i jakie warunki trzeba spełnić?
Program jest przeznaczony dla właścicieli i współwłaścicieli istniejących domów jednorodzinnych oraz wydzielonych lokali mieszkalnych w takich budynkach. Dotację można przeznaczyć przede wszystkim na wymianę nieefektywnego źródła ciepła i termomodernizację. Dochód jest więc tylko jednym z elementów oceny wniosku.
Znaczenie mają także status nieruchomości, wymagany czas jej posiadania przez wnioskodawcę, parametry energetyczne budynku oraz kompletność dokumentów. W najwyższym poziomie obowiązuje dodatkowy warunek: zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania musi być wyższe niż 140 kWh/(m²·rok). Kryterium to kieruje najwyższe wsparcie do budynków o słabej efektywności energetycznej. Nawet niski dochód nie wystarczy, jeśli budynek nie spełnia tego wymogu.
Zasady obecnej odsłony programu obowiązują od 31 marca 2026 r. Wprowadzono między innymi obowiązkowy audyt energetyczny przed rozpoczęciem inwestycji oraz wymóg potwierdzenia osiągniętego efektu świadectwem charakterystyki energetycznej. Audyt pomaga określić potrzebne prace i możliwy efekt energetyczny. W najwyższym poziomie jego wyniki są szczególnie istotne przy wykazywaniu wymaganego zapotrzebowania budynku na energię.
Jak przygotować się do wniosku i zaplanować finansowanie?
Przed złożeniem wniosku warto najpierw określić możliwy poziom wsparcia, a następnie zweryfikować pozostałe kryteria. Należy przygotować dokumenty dotyczące nieruchomości, dochodu lub uprawnienia do zasiłku, a także informacje potrzebne do oceny energetycznej. Audyt powinien poprzedzać inwestycję, natomiast po jej zakończeniu wymagane jest świadectwo charakterystyki energetycznej.
W najwyższym poziomie wsparcia oraz przy korzystaniu z prefinansowania wniosek obsługuje operator programu. Prefinansowanie może wynieść do 35% dotacji i jest dostępne wyłącznie za pośrednictwem operatora. Rozwiązanie to ma ograniczyć konieczność samodzielnego pokrycia całej inwestycji przed uzyskaniem środków, ale nie zmienia zasad ustalania kosztów kwalifikowanych ani maksymalnej wysokości dotacji.
Przed podjęciem decyzji należy sprawdzić aktualny regulamin, załączniki, dostępność naboru i obowiązujące limity kosztów. Szczegółowe wymogi mogą się zmieniać, a same progi dochodowe nie opisują wszystkich warunków kwalifikacji. Najbezpieczniej oceniać sytuację całościowo: uwzględnić dochód, status domu, wymagany czas posiadania nieruchomości, jej stan energetyczny, planowane prace oraz dokumentację. Dzięki temu łatwiej oszacować, jaki poziom wsparcia jest realny i jaka część wydatków pozostanie po stronie właściciela.
Źródła
- https://czystepowietrze.com.pl/progi-dochodowe-czyste-powietrze
- https://czystepowietrze.gov.pl/wez-dofinansowanie/pytania-i-odpowiedzi/nowy-program-czyste-powietrze-obowiazujacy-od-31-marca-2025/8
- https://czystepowietrze.gov.pl/wez-dofinansowanie/pytania-i-odpowiedzi/nowy-program-czyste-powietrze-obowiazujacy-od-31-marca-2025
- https://www.gov.pl/web/gov/skorzystaj-z-programu-czyste-powietrze
- https://czystepowietrze.gov.pl/wazne-komunikaty/2025-03-31-startuje-nowe-czyste-powietrze/nowy_program_czyste_powietrze_31_03_2025_prezentacja.pdf